به گزارش گروه بینالملل «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ مسعود پزشکیان رئیس جمهور صبح روز یکشنبه اول مهرماه در صدر هیاتی دیپلماتیک عازم نیویورک شد تا در هفتادونهمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل شرکت و سخنرانی کند. حضور روسای جمهور ایران در نشست های سازمان ملل همواره یکی از مهمترین سوژه های هفته های پایانی شهریور و آغازین مهر است.
این سفرنیز با تمام ابعاد آن به سبب نوع رابطه و چالش های جاری میان ایران با برخی کشورهای غربی، مورد توجه بسیاری از رسانه های داخلی و خارجی قرار گرفته است. روندهای منطقه ای و بینالمللی تاثیر گذار مسعود پزشکیان هفتمین رئیس جمهور اسلامی ایران است شهید محمدعلی رجایی در مقام نخست وزیر، آیتالله خامنه ای، سیدمحمد خاتمی، محمود احمدی نژاد، حسن روحانی و مرحوم سید ابراهیم رئیسی که به نیویورک سفر می کند تا در بزرگترین گردهمایی مقامات و مسئولان جهان در نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد حضور یابد. هریک از روسای جمهور در هربار حضور خود در این مجمع با چالش یا طیفی از چالش ها روبرو بودند.
روندهای منطقهای و بینالمللی
چهاردهمین رئیس جمهور ایران هم از این قاعده مستثنا نخواهد بود. پزشکیان در حالی به خا ک آمریکا پای می گذارد که روابط ایران با غرب و به ویژه آمریکا همچنان یکی از اصلی ترین چالشهای ایران در عرصه سیاست خارجی بوده و از این رو تحولات این حوزه نیز مورد توجه رسانه های داخلی و خارجی است.
این روابط اما در دو سال گذشته با سطحی از پیچیدگی روبرو شده که پیش بینی روندهای به سادگی قابل انجام نیست. روابط ایران و غرب در حال حاضر با سه ابر مسئله در هم تنیده روبرو است: جنگ اوکراین، جنگ غزه و پرونده مذا کرات رفع تحریم ها. حمله نظامی روسیه به اوکراین و تداوم آن بسیاری از معادلات را در بخش های مختلف جهان بهم ریخت.
اروپا و آمریکا که ابتدا با وعده پیوستن کی یف به ناتو، زلنسکی را سینه به سینه پوتین قرار دادند، اکنون با طولانی شدن جنگ، به دنبال مقصری برای بحران ایجاد شده و نا کامی جبهه متحد غرب در برابر روسیه هستند. دراین میان روابط نظامی ایران و روسیه دستمایه بهانه جویی اروپا قرار گرفته تا با طرح آن و بیان این ادعا که تهران پهپاد و موشک بالستیک به روسیه ارسال کرده ازاین دروغ خود ساخته بهره برداری سیاسی نمایند. در چنین شرایطی روابط اروپا با جمهوری اسلامی ایران به سردترین حالت ممکن نزول یافته و به نظر می رسد این سردی تا زمانی که روند شکستهای جبهه متحد غرب در برابر روسیه ادامه داشته باشد از میان نخواهد رفت.
جنگ غزه سایه سنگین دیگری است که بر روابط بسیار پیچیده ایران و غرب بویژه مذاکراتی که به صورت غیر مستقیم میان تهران و واشنگتن در زمینه رفع تحریم ها برقرار بود حا کم می باشد. از ۷ اکتبر سال گذشته اصلی ترین متحد استراتژیک آمریکا در تله امنیتی بی سابقه ای که موجودیتش را با مخاطرات جدی روبرو نموده گرفتار شده است. از سویی رژیم صهیونیستی با حمایت و پشتیبانی مستقیم آمریکا، بیش از ۴۰ هزار مسلمان بی دفاع را به قتل رسانده و برای متحد استراتژیک ایران در منطقه یعنی حزب الله لبنان خط و نشان پیجری کشیده و در نهایت مهمان مهمش اسماعیل هنیه را در تهران شهید و سفیرش در بیروت را زخمی کرده است.
تداوم این بحران که هم ایران عامل اصلی وقوع و تداوم آن را آمریکا می داند و هم واشنگتن بازیگر اصلی این عرصه را تهران قلمداد می کند، مسیر همواره پیچیده گفتگوهای غیر مستقیم میان ایران و آمریکا در موضوع رفع تحریمها را بیش از هر زمان دیگری با موانع جدی و کم سابقه روبرو کرده است. در چنین شرایطی حتی اگر مذاکراتی که به صورت غیر مستقیم میان دو کشور در مسقط دنبال می شد بار دیگر فعال شود و رسانهها از وجود سیگنال های رد و بدل شده تیتر بزنند، نمی توان به امکان پیشرفت قابل قبولی امیدوار بود.
سومین چالش پیش روی روابط ایران با غرب مذا کرات رفع تحریمهاست که به نوعی با پرونده روابط ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی گره خورده است. بسیار روشن است که اکنون و به دلایل مختلف این پرونده در ردیف اولویت های غرب در حوزه مناسبات با ایران نیست چرا که به دلایل پیش گفته در حال حاضر چالشهای بسیار مهمی چون جنگ غزه و جنگ اوکراین به اصلی ترین دغدغه های امنیتی آمریکا و اروپا تبدیل شده و جای خود را به پرونده مذا کرات هسته ای که روزگاری برای غرب ارزش حیاتی داشت، داده است.
فرصتهای نیویورک
از نیویورک چه می خواهیم طبق سنتی نانوشته اما مرسوم روسای جمهور ایران در سخنرانی خود در صحن عمومی سازمان ملل همواره حامل ایده و پیامی مشخص و متناسب با شرایط موجود داخلی و خارجی بوده اند .بر همین اساس نخستین حضور پزشکیان در نیویورک و نخستین سخنرانی وی در مقام رئیس جمهور ایران، قطعا و قاعدتا مخاطبان بی شماری از سراسر دنیا را به خود جلب خواهد کرد.
اگرچه هنوز محور اصلی سخنرانی رئیس جمهور کشورمان در مجمع عمومی سازمان ملل مشخص نیست اما به نظر می رسد در این سخنرانی هم عمده ترین محور مورد تا کید پزشکیان، تمرکز بر مدارا در عین اقتدار باشد. رئیس دولت چهاردهم در ایران از همان ابتدای آغاز فعالیت، تلاش کرده تا به شمشیر به دستان داخل و خارج بفهماند که با دعوا کاری از پیش نخواهد رفت. این مفهوم ساده اگر در ظرف سه گانه دیپلماسی ایران، یعنی عزت، حکمت و مصلحت قرار گیرد و صورت بندی درستی از آن ارائه شود می تواند ضمن کاستن از فشارهای خارجی، تامین کننده منافع ملی و اقتدار جمهوری اسالمی ایران در جهان باشد.
به طورقطع زمان و مکان تحقق رویکردهای ذکر شده، دوم و سوم مهرماه ۴۰۳ ۱در نیویورک نخواهد بود بلکه حضور در نیویورک و بهره گیری از فرصت های این سفر محدود رئیس جمهور می تواند آغازی برای تحقق این اهداف ارزیابی شود به شرطی که غرب در عالم واقع هم چنان که در گفتارهای سیاسی بر آن تا کید می کند در پی کاستن از تنش با ایران باشد. مجموع چالش ها و واقعیات موجود نشان می دهد که سفر رئیس جمهور به نیویورک و حضور در مجمع عمومی سازمان ملل بیش و پیش از آنکه منجر به گشودن گره های حا کم بر روابط با غرب شود، زمینه ای برای تبیین ضرورت گره گشایی در مناسبات فی مابین است.
گزارش از مجتبی طهماسبی
1403/07/04 - 00:03
